
Autonomie, wat is dat?
Letterlijk betekent het: Je eigen wet zijn, vanachter je eigen stuur. Van binnenuit richting kunnen geven aan je keuzes, gedrag en grenzen. Het gaat over wie er aan het stuur zit.
Het is iets wat je bent. Het is:
- voelen wat van jou is
- herkennen waar je jezelf aanpast
- merken wanneer je 'ja' zegt en 'nee' bedoelt.
Autonomie vraagt contact met jezelf. En dat is juist bij veel mensen beschadigd geraakt door loyaliteit, verwachtingen, systemen en "zo hoort het".
Het is niet zomaar ineens verdwenen. Het verdwijnt vaak heel ongemerkt, langzaamaan, door de jaren heen.
Wanneer autonomie wordt ingeperkt - subtiel of grof - verdwijnt motivatie. Je innerlijk eigenaarschap wordt afgepakt. Het maakt dat je je verschrompelt voelt.

Hoe werkt autonomie?
Ontdek hoe je fundament wordt gelegd
1De vroege basis ( ± 0-3 jaar)
Hier ontstaat "ik kan iets zelf". Lopen, praten, nee zeggen. De ontwikkelingspsycholoog Erik Erikson noemt dit de fase van autonomie versus schaamte en twijfel. Wordt initiatief hier consequent afgeremd ('niet zo aanstellen', 'doe normaal') dan leert een kind : Ik kan mezelf beter inhouden
2De oefenfase (± 4-12 jaar)
Hier leert autonomie samenleven met regels, anderen en verwachtingen. Een kind oefent met:
- eigen voorkeuren
- grenzen
- verantwoordelijkheid
"Ik mag mezelf zijn binnen duidelijke kaders"
Als waardering vooral komt bij aanpassen, presteren of lief zijn, dan verschuift autonomie langzaam naar de achtergrond.
3De heronderhandeling (±12-25 jaar)
De bekende puber- en jong-volwassenfase. Het brein is (letterlijk) nog in aanbouw. Keuzes maken, impulsen remmen, jezelf positioneren ten opzichte van gezag: dat rijpt tot ver in de twintig.
Het is een luide testfase op autonomie:
- botsen
- afzetten
- experimenteren
Wordt dit structureel afgestraft of genegeerd, dan leren mensen autonomie te verwarren met conflict of afwijzing.
4En daarna? Het verrassende deel
Vanaf volwassenheid wordt autonomie niet meer gevormd door leeftijd, maar door levenservaring. Overgangen zijn hierbij cruciaal:
- relaties
- ouderschap
- werkcontexten
- verlies
- ziekte
- midlife
Veel mensen ontdekken rond hun 40e of 50e pas hoe weinig autonomie ze eigenlijk ervaren. Omdat ze jarenlang functioneerden op aanpassing

Autonomie kan je opnieuw terugvinden, niet opnieuw uitvinden.
Terug naar eerdere versie van jezelf die nog wisten:
- wat ze leuk vonden
- waar ze boos van werden
- wanneer iets niet klopte
Hier sluit Innerlijk Gedoe precies op aan.
©2025 - carmen@innerlijkgedoe.nl | 0646138721


